Οι γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προσφέρουν σημαντική φορολογική ελάφρυνση. Ωστόσο, η ΑΑΔΕ εξετάζει πλέον πιο αυστηρά τις διαδοχικές μεταβιβάσεις και ακυρώνει το αφορολόγητο όταν εντοπίζει καταστρατήγηση.
Συγκεκριμένα, όταν οι φορολογούμενοι χρησιμοποιούν ενδιάμεσες μεταφορές για να καταλήξουν τελικά σε πρόσωπα Β’ κατηγορίας συγγένειας, η φορολογική διοίκηση επαναχαρακτηρίζει τη συναλλαγή και επιβάλλει τον αντίστοιχο φόρο.
Το ισχύον πλαίσιο για τις γονικές παροχές 800.000 ευρώ
Η εγκύκλιος Ε.2077/2022 προβλέπει ότι οι φορολογικές αρχές απαλλάσσουν από φόρο τις γονικές παροχές και δωρεές Α’ κατηγορίας έως το ποσό των 800.000 ευρώ.
Ειδικότερα:
- Ο δωρητής μπορεί να μεταβιβάσει έως 800.000 ευρώ αφορολόγητα σε σύζυγο, τέκνα, γονείς ή εγγόνια.
- Το όριο ισχύει συνολικά για μεταβιβάσεις μετά την 1η Οκτωβρίου 2021. Για το υπερβάλλον ποσό υπάρχει επιβολή φόρου 10%.
- Οι φορολογούμενοι πρέπει να πραγματοποιούν τις χρηματικές μεταφορές μέσω τραπεζικού συστήματος.
Επομένως, κάθε δωρητής μπορεί να αξιοποιήσει το αφορολόγητο μία φορά για κάθε συγκεκριμένο δωρεοδόχο.
Πότε η ΑΑΔΕ θεωρεί ότι πρόκειται για ενιαία δωρεά
Η ΑΑΔΕ δεν εξετάζει μόνο τον τύπο της πράξης, αλλά αξιολογεί και την ουσία της συναλλαγής.
Εάν διαπιστώσει ότι:
- Οι φορολογούμενοι πραγματοποιούν τις μεταβιβάσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα (ενδεικτικά εντός εξαμήνου).
- Οι ενδιάμεσες πράξεις δεν έχουν αυτοτελή οικονομική αιτία,
- Τα χρήματα δεν παραμένουν πραγματικά στην περιουσία του ενδιάμεσου προσώπου,
τότε η φορολογική διοίκηση αντιμετωπίζει τις πράξεις ως μία ενιαία δωρεά προς τον τελικό αποδέκτη.
Στην περίπτωση αυτή, επιβάλλει:
- Φόρο 20% (Β’ κατηγορία συγγένειας)
- Πρόστιμο 50% λόγω μη υποβολής δήλωσης
Συνεπώς, η συνολική επιβάρυνση μπορεί να φτάσει περίπου το 30% του ποσού.
Παραδείγματα ελέγχων στις γονικές παροχές
Παράδειγμα 1
Μητέρα μεταφέρει 320.000€ στον γιο της ως γονική παροχή για επαγγελματική δραστηριότητα. Δύο μήνες αργότερα, ο γιος μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος του ποσού στη σύζυγό του. Η ΑΑΔΕ εξετάζει τη διαδρομή των χρημάτων και διαπιστώνει ότι τελικός ωφελούμενος είναι η νύφη. Κατά συνέπεια, αντιμετωπίζει τη συναλλαγή ως ενιαία δωρεά προς πρόσωπο Β’ κατηγορίας και επιβάλλει φόρο 20%.
Παράδειγμα 2
Παππούς μεταφέρει 180.000€ στην εγγονή του, δηλώνοντας ότι τα χρήματα προορίζονται για αγορά κατοικίας. Ωστόσο, λίγες εβδομάδες αργότερα, η εγγονή μεταφέρει σχεδόν το σύνολο του ποσού στη μητέρα της. Η φορολογική διοίκηση διαπιστώνει ότι η αρχική μεταβίβαση δεν εξυπηρετούσε αυτοτελή σκοπό και χαρακτηρίζει τις πράξεις ως ενιαία δωρεά προς τη θυγατέρα του παππού, επιβάλλοντας τον προβλεπόμενο φόρο.
Παράδειγμα 3
Αδελφός μεταφέρει 500.000€ στη μητέρα του ως δωρεά Α’ κατηγορίας. Τρεις μήνες αργότερα, η μητέρα μεταφέρει το ίδιο ποσό στην κόρη της. Η ΑΑΔΕ αξιολογεί το σύντομο χρονικό διάστημα και το γεγονός ότι τα χρήματα δεν ενσωματώθηκαν ουσιαστικά στην περιουσία της μητέρας και κρίνει ότι πρόκειται για έμμεση δωρεά μεταξύ αδελφών. Ως αποτέλεσμα, επιβάλλει φόρο 20% και το σχετικό πρόστιμο στον τελικό αποδέκτη.
Τι πρέπει να προσέξετε στις γονικές παροχές
Όταν οι φορολογούμενοι σχεδιάζουν γονική παροχή, οφείλουν να ενεργούν προσεκτικά και μεθοδικά: να ζητούν έγκαιρα τη συμβουλή φοροτεχνικού πριν ολοκληρώσουν τη συναλλαγή, να διασφαλίζουν ότι κάθε πράξη στηρίζεται σε σαφή και αυτοτελή οικονομική αιτία, να ενσωματώνουν ουσιαστικά το ποσό στην περιουσία του λήπτη και να τεκμηριώνουν τη χρήση του, ενώ παράλληλα να αποφεύγουν διαδοχικές μεταφορές που δεν εξυπηρετούν πραγματικό οικονομικό σκοπό.
Επομένως, η σωστή φορολογική δομή πριν από τη μεταβίβαση προστατεύει τόσο το αφορολόγητο όσο και τη νομική ασφάλεια της πράξης.
Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ στις γονικές παροχές παραμένει ισχυρό εργαλείο οικογενειακής μεταβίβασης περιουσίας. Ωστόσο, η ΑΑΔΕ ελέγχει πλέον συστηματικά τη διαδρομή των χρημάτων και επαναχαρακτηρίζει τις πράξεις όταν εντοπίζει τεχνητή διάσπαση ενιαίας δωρεάς. Συνεπώς, η προληπτική φορολογική καθοδήγηση αποτελεί τη μόνη ασφαλή επιλογή.
