Πολλοί επιχειρηματίες που ζουν στο εξωτερικό εξετάζουν το ενδεχόμενο να συμμετάσχουν στη διοίκηση ελληνικών εταιρειών. Ένα βασικό ερώτημα που προκύπτει είναι αν η ανάληψη θέσης διαχειριστή σε Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (ΙΚΕ) επηρεάζει τη φορολογική κατοικία ενός προσώπου που είναι ήδη φορολογικός κάτοικος άλλης χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ταυτόχρονα, προκύπτουν και πρακτικά ζητήματα που σχετίζονται με τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις στην Ελλάδα. Η ισχύουσα νομοθεσία και οι σχετικές εγκύκλιοι της φορολογικής διοίκησης παρέχουν σαφείς κατευθύνσεις για τα θέματα αυτά.
Πότε επηρεάζεται η φορολογική κατοικία
Η φορολογική διοίκηση εξετάζει τη φορολογική κατοικία ενός φυσικού προσώπου με βασικό κριτήριο το κέντρο των ζωτικών συμφερόντων του. Με άλλα λόγια, αξιολογεί το σύνολο των προσωπικών και οικονομικών δεσμών που διατηρεί το πρόσωπο σε μια χώρα.
Κατά την αξιολόγηση αυτή, οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν υπόψη, μεταξύ άλλων:
- ο τόπος μόνιμης διαμονής
- η οικογενειακή κατάσταση
- οι επαγγελματικές δραστηριότητες
- οι οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις.
Επομένως, η απλή συμμετοχή ενός προσώπου στη διοίκηση μιας ελληνικής εταιρείας ή η κατοχή της ιδιότητας του διαχειριστή δεν αρκεί από μόνη της για να μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία στην Ελλάδα.
Αν το φυσικό πρόσωπο αποδεικνύει ότι έχει οργανώσει τη ζωή του με μόνιμο τρόπο σε άλλη χώρα, τότε η φορολογική του κατοικία παραμένει στο εξωτερικό.
Ασφαλιστικές υποχρεώσεις διαχειριστή ΙΚΕ
Παρότι η φορολογική κατοικία μπορεί να παραμένει στην αλλοδαπή, η ανάληψη της διαχείρισης σε ελληνική εταιρεία δημιουργεί συγκεκριμένες ασφαλιστικές υποχρεώσεις.
Το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο εντάσσει τους διαχειριστές Ιδιωτικών Κεφαλαιουχικών Εταιρειών (ΙΚΕ) στην ασφάλιση του ΕΦΚΑ και τους υποχρεώνει να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές ως αυτοαπασχολούμενους.
Ειδικότερα, ο διαχειριστής ΙΚΕ υπάγεται στην ασφάλιση του ΕΦΚΑ και καταβάλλει ασφαλιστικές εισφορές ως αυτοαπασχολούμενος, σύμφωνα με την ασφαλιστική κατηγορία που επιλέγει.
Το ισχύον ασφαλιστικό πλαίσιο προβλέπει ότι οι διαχειριστές ΙΚΕ υπάγονται στην ασφάλιση του ΕΦΚΑ και καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές ως αυτοαπασχολούμενοι.
Ο διαχειριστής ΙΚΕ υποχρεούται να υπάγεται στην ασφάλιση του ΕΦΚΑ και να καταβάλλει ασφαλιστικές εισφορές ως αυτοαπασχολούμενος, σύμφωνα με την ασφαλιστική κατηγορία που επιλέγει.
Τι ισχύει για φορολογικούς κατοίκους χωρών της ΕΕ
Όταν ο διαχειριστής της εταιρείας διαμένει φορολογικά σε κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί κοινωνικής ασφάλισης ρυθμίζουν επιπλέον το πλαίσιο ασφάλισής του.
Οι κανονισμοί αυτοί καθορίζουν ποιο κράτος είναι αρμόδιο για την κοινωνική ασφάλιση ενός προσώπου που ασκεί επαγγελματική δραστηριότητα σε περισσότερα από ένα κράτη.
Σε αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιείται το έντυπο Α1, το οποίο πιστοποιεί τη χώρα κοινωνικής ασφάλισης και επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, την εξαίρεση από την ασφάλιση σε άλλη χώρα.
Κατά συνέπεια, μπορεί να προκύψει απαλλαγή από την ασφάλιση στον ΕΦΚΑ, εφόσον ο ενδιαφερόμενος προσκομίσει το έντυπο Α1 και αποδείξει ότι ασφαλίζεται σε άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να απαλλαγεί από την ασφάλιση στον ΕΦΚΑ, εφόσον προσκομίσει το έντυπο Α1 και αποδείξει ότι υπάγεται στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης άλλου κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Επομένως, η ανάληψη θέσης διαχειριστή σε ΙΚΕ από φορολογικό κάτοικο εξωτερικού δεν συνεπάγεται αυτομάτως αλλαγή φορολογικής κατοικίας. Η φορολογική διοίκηση εξετάζει το σύνολο των προσωπικών και οικονομικών δεσμών του προσώπου για να καθορίσει το κέντρο των ζωτικών συμφερόντων του.
Η ανάληψη ρόλου στη διοίκηση ελληνικής εταιρείας ενεργοποιεί ασφαλιστική υποχρέωση στην Ελλάδα, εκτός εάν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί κοινωνικής ασφάλισης προβλέπουν διαφορετική ρύθμιση.
Για τον λόγο αυτό, οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να αξιολογούν προσεκτικά τόσο τις φορολογικές όσο και τις ασφαλιστικές συνέπειες πριν αναλάβουν διοικητικό ρόλο σε ελληνική εταιρεία.
